يرسينيا انتروكوليتيكا : يرسينيا يك عامل مهم در ايجاد بيماري هاي منتقل شونده از آب و غذا است كه باعث گاستروآنتريت انساني مي شود.

يرسينيا باسيلي است كوتاه و گرم منفي كه جزء خانواده آنتروباكترياسه به شمار مي آيد. ميزان عفونت هاي ناشي از انواع يرسينا در سال هاي اخير رو به افزايش نهاده است. انسان ها اغلب دچار عفونت هاي ناشي از يرسينيا آنتروكوليتكا ميگردند.

يرسينيا انتروكوليتيكا اگرچه بيش از 60 سال است كه شناخته شده ولي تنها طي دو دهه ي اخير به عنوان عامل پاتوژن در انسان و سپس در دام معرفي گرديده است. در اپيدميولوژي اين باكتري همه ي راههاي ممكن از آب شرب گرفته تا انواع فرآورده‌هاي دامي اعم از شير و ساير محصولات لبني تا انواع اغذيه با منشاء دامي و گياهي به عنوان منبع اين باكتري برشمرده شده است. به عبارت ديگر اين ميكروارگانيزم ممكن است در هر يك از مواد ياد شده موجود بوده از آن طريق به انسان سرايت نمايد. در طي 20 سال گذشته يرسينيا انتروكوليتيكا را به عنوان يكي از عوامل مهم گاستروآنتريت‌هاي حاد شناخته‌اند كه اين ارگانيسم مسؤول ايجاد علائم كلينيكي متعددي از جمله سندرم شبه آپانديست مي‌باشد. همچنين ممكن است منجر به بيماريهاي پلي‌آرتريت و سپتي‌سمي ناشي از آن نيز گزارش شده است

حاملين و شيوع بيماري :

 گسترده در طبيعت ، از خاك ، زمين آلوده ، آب ، شير جداسازي صورت گرفته است .عفونتهاي طبيعي در انسان، پرندگان، جوندگان، خرگوش ها، خوك ها، موش ها، گربه ها، گوسفندها و بزها اتفاق افتاده است.

در بين غذاهاي مختلف٬ مواد غذايي با منشاء دامي مهمترين عامل در انتقال اين ميكروارگانيسم ها به شمار مي روند و علت آن پروتئين حيواني است كه به عقيده بعضي از محققين موجب تشديد مقاومت يرسينا آنتروكوليتكا در مقابل عوامل خارجي مي شود.

پژوهشگران در طي ساليان درازي معتقد بودند كه لاشه خوك تنها منبع مهم اين آلودگي مي باشد. اما تحقيقات بعدي و جدا شدن اين ميكروارگانيسم ها از لاشه ساير دام هاي كشتاري و نيز لاشه طيور و حتي گوشت هاي تازه بسته بندي شده در خلاء و وجود اين باكتري در شير٬ بستني و برخي از اغذيه هاي دريايي و نيز آب آشاميدني ثابت كرد خطر آلودگي و انتشار اين عفونت غذايي تنها از جانب گوشت خوك نمي باشد.

دسته اي از مواد غذايي مانند شير و بعضي از مشتقات آن ، گوشت ، هويج ، گوجه فرنگي ، كاهو ، چغندر محيط بسيار مناسبي براي رشد و تكثير اين باكتري هستند.

چگونگي آماده سازي مواد غذايي در آلودگي آنها نقش مهمي دارد. رنده كردن و خردكردن سبزيها نقش تسريع كننده و افزودن موادي مانند آبليمو و سركه نقش بازدارنده در رشد باكتري دارد. عواملي مانند گسترش نگهداري مواد غذايي در سرما ، تغييرات عادتهاي غذايي و گسترش غذاخوري هاي عمومي ، در سالهاي اخير باعث افزايش بروز عفونت با اين ميكروب شده است.

انتقال :

تماس مستقيم غذا يا آب با مدفوع آلوده كه عمومي ترين راه انتقال بيماري از حيوان به انسان است. موردهاي انساني گزارش شده در ارتباط با دامهاي خانگي خصوصا" توله سگها و بچه گربه ها هستند.

 بيماري در انسان :

اسهال آبكي حاد ، لنفوادنيت مزانتريك كه مي تواند با آپانديسيت همراه شود ، تب، سردرد، التهاب گلو، بي اشتهائي، استفراغ، عفونت عضلاني ثانويه، خستگي، جراحات جلدي، آبسه هاي كبدي – طحالي ، التهاب استخواني و سپتي سمي از علائم ديگر بيماري مي باشد.

دوره كمون :

دوره كمون اين بيماري در انسان حدود يك تا دو روز بوه و علائم  آن عبارتند از تب٬ شكم درد٬ سردرد٬ بي اشتهايي و اسهال بعضاً همراه با استفراغ .

خوشبختانه فقط بعضي از سروتيپ هاي اين باكتري براي انسان بيماري زا بوده و ضمناً داراي قدرت بيماري زايي پايين مي باشد.

حداقل دز عفوني :

حداقل دز عفوني براي يرسينا آنتروكوليتكا حدود يك ميليارد باكتري مي باشد.

اين ميكروارگانيسم در مقابل حرارت مقاوت چنداني ندارد ولي در 4+ درجه سانتيگراد قادر به تكثير مي باشد و به همين جهت خطر تكثير در مواد غذايي كه در يخچال نگهداري مي شوند٬ به ويژه مواد غذايي با منشاء دامي مانند گوشت تازه٬ مرغ٬ شير و لبنيات  بسيار بالا مي باشد.يرسينيا آنتروكوليتكا در برودت 4+ درجه سانتيگراد قادر به ترشح آنتروتوكسين مقاوم نسبت به حرارت مي باشد.كاهش pH   در مواد غذايي سبب كاهش تعداد اين باكتري ميگردد٬ به طوري كه در ماست هايي كه pHآنها به3/4 كاهش يافته است در مدت دو روز تعداد يرسينا از 105 عدد در ميلي ليتر به كمتر از 50 باكتري در هر ميلي ليتر رسيده است.